„Na międzynarodowej konferencji geograficznej w roku 1876 w Brukseli postanowiono „zbadać, jakie kroki należy poczynić celem zniesienia niewolnictwa w Afryce, rozjaśnić ciemności, spowijające jeszcze tę część świata, zbadać bogactwa, które zdają się niewyczerpane, jednem słowem, zanieść tam skarb cywilizacji”. W roku 1891 czterystu czarnych, należących do ekspedycji europejskiej, niosącej właśnie „skarb cywilizacji”, umiera z głodu. W rok później, w innej ekspedycji, na ogółem sześciuset tragarzy pada z głodu i wycieńczenia czterystu pięćdziesięciu.

To tylko kilka drobnych przykładów. Można by zebrać ich setki. Jedynie kilka drobnych przykładów, jak ciężko jest pracować dla Murzynów. A oni, niewdzięczni, buntują się jeszcze przeciwko swym białym oswobodzicielom, którzy, zaprawdę, przybyli do Afryki jedynie i tylko w imię cywilizacji i pracują tylko dla idei. Oswobodziciele, którzy oswobodzili ich chyba tylko… z wolności.

A wszystkie przytoczone powyżej fakty zachodziły niezawodnie w celu „polepszenia warunków moralnych i materialnych krajowców”, gdyż do tego zobowiązali się biali, podpisując 26 lutego 1885 roku punkt piąty Ogólnego Aktu Berlińskiego dotyczącego „konwencjonalnego basenu Konga”. Warunkiem koniecznym do wypełnienia tego zobowiązania było oczywiście „efektywne zajęcie” Konga.

A Murzyni nawet nie zdają sobie sprawy z tego, ile kosztuje takie ich cywilizowanie i jak poświęcają się dla nich narody europejskie (które chyba nie miałyby już nic innego do roboty, gdyby ponosiły jakieś ofiary dla czarnych).

Kraj złota, radium i diamentów, niewyczerpanych kopalń miedzi, bogatych złóż i żył żelaza, węgla, nafty, cyny, królestwo wspaniałej fauny o cennych kłach lub skórach, ojczyzna bajecznej flory, dającej przeróżne owoce, dostarczającej tłuszczów lub chemikaliów, mających własności trujące i lecznicze, kraina rzek i jezior zarybionych, gór wysokich, bogatych w minerały, puszcz potężnych, stepów, sawann i pustyń – serce i skarbiec środkowej Afryki – to basen Moienzi Nzadi. Padlinożerne, białe sępy, rozgrzebawszy już swymi szponami śmietnisko Europy, znalazły w Afryce niewyczerpany skarbiec klejnotów nęcących swym blaskiem ich chciwe oczy. Z radosnym krakaniem rzuca się wszystko na łup nieoczekiwany, dający możność łatwego zapchania żołądków i kieszeni. Dziobią się wzajemnie między sobą i wyrywają pierze ze łbów i skrzydeł, starając się porwać kąski jak największe, których nawet unieść ani przełknąć nie mogą. I nie wiadomo przed kim, przed szczątkami własnego sumienia zapewne, usprawiedliwiając się, krzyczą: „Jesteśmy dobroczyńcami! Niesiemy cywilizację! Niesiemy kulturę!”