Ale czasem próbujemy przewartościować tę chorobę na dumę. To subtelniejsza pułapka, bo przychodzi w szacie wyzwolenia. Niektórzy mówią sobie, że są dumni z tego przez co przeszli, że ich blizny są oznakami siły, że przetrwanie jest rodzajem triumfu. Nietzsche obiecywał że to co nas nie zabija czyni nas silniejszymi, i chcemy w to wierzyć, bo alternatywą jest przyznanie że niektóre rzeczy po prostu nas kaleczą bez żadnej wyższej rekompensaty. Duma z przeszłości jest sposobem na transformację ofiary w bohatera własnej opowieści, ale pod spodem pozostaje to samo przywiązanie, ta sama niemożność odejścia. Ego karmi się cierpieniem przekształconym w osiągnięcie, i tak zamiast wolności mamy nową formę niewoli.

Duma wymaga publiczności, nawet jeśli ta publiczność to tylko my sami przyglądający się własnemu odbiciu w lustrze wspomnień. Opowiadamy sobie historię przetrwania tak często, że przestajemy zauważać kiedy stała się więzieniem, kiedy nasza tożsamość stała się nierozerwalna od tego konkretnego cierpienia, tej konkretnej porażki pokonanej lub wciąż pokonywanej. Kim bylibyśmy gdybyśmy przestali być dumnymi z tego co przeżyliśmy? To pytanie budzi lęk, bo odpowiedź może być zbyt prosta, zbyt pusta. Może bylibyśmy nikim, tylko człowiekiem w teraźniejszości, bez medali odwagi przypiętych do piersi.

Z czasem przychodzi inne przejrzenie. Przeszłość nie jest ani chorobą ani dumą, ale po prostu niczym nie znaczącym zbiorem wspomnień, arbitralnymi fragmentami które przypadkowo się zdarzyły, jak liście spadające z drzewa w określonym porządku tylko dlatego że akurat tak wiał wiatr. Borges opisał człowieka który pamiętał wszystko i odkrył że pamięć totalna nie prowadzi do mądrości, ale do paraliżu, bo myślenie wymaga zapominania detali, uogólniania, abstrahowania. Jeśli pamiętam każdy liść, nie widzę drzewa. Jeśli pamiętam każdy moment, nie widzę życia.

Przeszłość to nie jest monolityczna rzecz ale zbiór możliwości interpretacyjnych. To samo wydarzenie może być widziane jako trauma która mnie zdefiniowała lub jako przypadkowy incident który już nie ma znaczenia lub jako lekcja która mnie czegoś nauczyła lub jako śmieszna anegdota do opowiedzenia przy winie. Która wersja jest prawdziwa? Wszystkie i żadna. Prawda nie jest właściwością samego wydarzenia ale relacji między wydarzeniem a mną teraz, w tym momencie, z tymi potrzebami, tymi celami, tym projektem życiowym. I właśnie dziś trening z soulfullywild stał się jednym z tych liści.